Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Jedność. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Jedność. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 6 stycznia 2020

„Zamki i klasztory w legendach i baśniach polskich”



Zenon Gierała „Zamki i klasztory w legendach i baśniach polskich”


W bogatym dorobku znanego pisarza i regionalisty Zenona Gierały nie brakuje publikacji inspirowanych dziejami naszego państwa. Autor często sięga po zapomniane opowieści związane polskimi władcami, nierzadko inspirują go obrzędy i zwyczaje ludowe rożnych regionów. Jego książki stanowią skarbnicę wiadomości o legendarnych początkach kraju nad Wisłą i jego historii w kolejnych wiekach. Na kartach jego książek nie brakuje przygodowych historii i awantur, w jakie wikłali się książęta, mieszczanie, rycerze czy zbójcy. Tłem akcji bywają częstokroć nieistniejące już warownie czy budowle sakralne, małe wioski, lasy, miasta i miasteczka. Autor nie stroni od legend i baśni, szczodrze okraszając nimi swoje dzieła. W podobnym tonie utrzymana jest również najnowsza książka Zenona Gierały „Zamki i klasztory w legendach i baśniach polskich”.




Pisząc o wydanej przez kieleckie wydawnictwo Jedność książce, a w zasadzie księdze, nie sposób nie wspomnieć o jej imponującej i oryginalnej szacie graficznej. Niezwykła jest już sama czarna okładka. Tuż pod wypisanym krwistoczerwoną czcionką tytułem mamy dziurkę od klucza. Widzimy przez nią rycinę przedstawiającą mury jednego z najpiękniejszych polskich zamków, w Pieskowej Skale. Oczywiście autor przypomina także legendę związaną z tą wspaniałą budowlą. Każda z legend zilustrowana jest rycinami zaczerpniętymi głównie z „Tygodnika Illustrowanego” oraz tygodnika „Kłosy”. W tło innych rysunków wkomponowane zostały akwarele Zygmunta Vogla.




Z pewnością najnowsza książka Zenona Gierały zwróci uwagę zarówno starszych jak i młodszych czytelników. Z zainteresowaniem powinni sięgnąć po nią osoby mieszkające w różnych częściach naszego kraju. Autor nie pominął bowiem żadnego z regionów, o każdym przypomniał wiele pasjonujących i tajemniczych legend. W sumie, w tej monumentalnej księdze znajdziemy aż 113 opowieści. Przygodę rozpoczynamy od odwiedzin w Małopolsce. Oprócz znanych legend o skarbie Inków, czy Walgierzu Wdałym i Helgundzie znajdziemy tu również mniej popularne opowieści. Odkryjemy sekrety zamków na Wawelu i w Rabsztynie. Wraz z królem Zygmuntem Starym wybierzemy się na polowanie do Puszczy Niepołomickiej i spotkamy się z powracającą do Starego Sącza księżniczka Kunegundą.




Z Małopolski przeniesiemy się na Podkarpacie. Spośród dziesięciu legend do najciekawszych należą na pewno te związane z zamkami w Rzeszowie, Krasiczynie oraz Baranowie Sandomierskim. Niezgłębioną kopalnią baśni i legend jest ulubiony region Zenona Gierały – świętokrzyskie. Regionowi temu pisarz poświęcił już opublikowaną dwa lata temu przez wydawnictwo Jedność książkę „Baśnie i legendy ziemi świętokrzyskiej”[1]. Tym razem autor opisał historie sprzed wieków, związane m.in. z klasztorem na Świętym Krzyżu, królewiczem Emerykiem,  przypomniał baśń zbóju Szydle i nawiązał do skarbów zamku w Pińczowie.




Nieco dłużej zabawimy na rozległym Mazowszu. Tu również zapukamy do bram wiekowych zamków i otworzymy skrzypiące klasztorne bramy. Ujrzymy błąkające się po murach starych warowni białe damy, usłyszymy chrzęst zbroi i szczęk mieczy. Zejdziemy do podziemi, a później podejrzymy jak mistrz Twardowski wywołuje ducha Barbary Radziwiłłówny. Również z północno-wschodnimi ziemiami naszego kraju, z Warmią, Mazurami i Podlasiem związanych jest wiele legend. Znacznie więcej jednak zamków i klasztorów zbudowali dawni mieszkańcy Śląska. Zenon Gierała miał więc tu z czego wybierać. Zdecydował się na odkurzenie ponad dwudziestu opowieści, wśród których są też dość mroczne legendy o upiorach, czarownicach i nawiedzonych zamkach.




Ze Śląska wędrujemy do Wielkopolski i przekraczamy granicę sąsiadującego z nią Pomorza. W podziemiach tamtejszych zamków także przecież spoczywały nieprzebrane skarby, w komnatach rozgrywały się dramaty miłosne, a na polowania w prastare bory zapuszczali się królowie i książęta. Baśnie i legendy wybrane do druku w niniejszej księdze zostały napisane na nowo i podane czytelnikowi w niezwykle atrakcyjnej postaci. Autor wprowadził dialogi i znacznie zdynamizował akcję wszystkich opowieści. Na ostatnich stronach książki zamieszczono obszerne wyjaśniania tłumaczące historię powstania każdej z legend a także bibliografię. Polecam. 

Więcej o publikacji:

Książka na stronie wydawcy:


Wydawca: Jedność
ISBN: 978-83-8144-126-1
Rok wydania: 2018
Liczba stron: 700

piątek, 15 listopada 2019

Świętokrzyskie regionalia (cz. 73)



Zenon Gierała „Baśnie i legendy ziemi świętokrzyskiej”


Trudno znaleźć na mapie naszego kraju region, który obfitowałby w baśnie, legendy i niesamowite opowieści bardziej niż ziemia świętokrzyska. Tego samego zdania jest również znany regionalista i gawędziarz Zenon Gierała. Spod pióra autora wyznającego zasadę, że w każdej baśni, czy legendzie można znaleźć ziarnko prawdy wyszła książka, w której tajemnicze wydarzenia z udziałem niezwykłych postaci, zapomniane obrzędy i zwyczaje splatają się z dziejami tej, mogącej się poszczycić tysiącletnią historią krainy. Wydanie II rozszerzone „Baśni i legend ziemi świętokrzyskiej” zostało podzielone na kilka części. W rozdziale pierwszym znajdziemy niemal dwadzieścia opowieści osnutych wokół licznych miejsc leżących w malowniczych Górach Świętokrzyskich. Zenon Gierała przypomina nie tylko popularne legendy, jak choćby te o Emeryku czy o pustelniku z Góry Witosławskiej, ale przedstawia również baśnie znane jedynie najstarszym mieszkańcom wiosek i miasteczek leżących u stóp prastarych gór. W rozdziale tym nie zabraknie opowieści o zbójcach i tajemnicach klasztoru na Świętym Krzyżu, odwiedzimy także Bodzentyn i Tarczek.




Związków polskich władców z ziemią świętokrzyską można doszukiwać się już w czasach pierwszych Piastów. Kilka legend o monarchach, którzy odwiedzali te strony przeczytamy w kolejnym rozdziale. W części trzeciej  autor zamieścił opowieści związane z Sandomierzem, a w części czwartej z zamkiem w Chęcinach i miejscowościami leżącymi w cieniu jego murów. Rozdziały te wypełniają baśnie o skarbach, jaskiniach oraz groźnych rozbójnikach. Część ta obok rozdziału pierwszego, jest najobszerniejsza w całym zbiorze. Niezbyt znane szerszemu gronu czytelników są zapewne legendy związane z północnym skrajem regionu, przez który przepływa niezbyt długa, licząca zaledwie 138 km rzeka Kamienna. Tu Zenon Gierała przypomniał ponad dziesięć historii, wśród których najciekawsze są opowieści o zygmuntowskiej studzience, kowalu z Wąchocka i skrzypku z Michniowskiego Kamienia. Mimo, że kilka legend o zamkach przeczytaliśmy już w poprzednich rozdziałach, w części ostatniej Zenon Gierała zabiera nas jeszcze do czasów kiedy budowle te pełniły funkcje obronne. Przeczytamy w niej m.in. o skarbach ukrytych w zamku Krzyżtopór, zamkach w Szydłowie, Ossolinie i Rembowie, zejdziemy do rozległych podziemi pod Opatowem a także odkryjemy tajemnice Pustelni Złotego Lasu w Rytwianach.




Książka Zenona Gierały adresowana jest przede wszystkim do młodszego pokolenia czytelników. Aby zainteresować odbiorcę autor postanowić uatrakcyjnić fabułę opowieści poprzez wprowadzenie dialogów. Dzięki temu każda kolejna podróż szlakiem tajemniczych miejsc ziemi świętokrzyskiej staje się pełną emocji przygodą. Na uwagę zasługuje niezwykle klimatyczna szata graficzna tego bogato ilustrowanego wydawnictwa. Na kartach książki pojawiają się rycerze, władcy, duchowni oraz zwykli mieszkańcy, którzy przed wiekami zamieszkiwali ten region. Widzimy ruiny zamków, kościoły i malownicze kapliczki. Rysunki postaci były inspirowane obrazami Jana Matejki, zaś krajobrazy w tle to fragmenty dzieł Wojciecha Gersona i Zygmunta Vogla. Kilkadziesiąt ostatnich stron zajmuje komentarz autorski wyjaśniający genezę i historię każdej z legend. Polecam.


Wydawca: Jedność
ISBN: 978-83-7971-980-8
Rok wydania: 2018
Liczba stron: 287




niedziela, 27 października 2019

Świętokrzyskie regionalia (cz. 71)



Cezary Jastrzębski (tekst), Andrzej Borys (zdjęcia) 
„Skarby Ziemi Świętokrzyskiej”


Ziemia Świętokrzyska należy do regionów najchętniej odwiedzanych przez turystów z innych zakątków naszego kraju. Co roku przybywa tu kilka milionów osób spragnionych widoku malowniczych krajobrazów prastarych Gór Świętokrzyskich i Ponidzia. Przybywają tu amatorzy spacerów szlakiem budowli obronnych czy licznych na tych terenach zabytków techniki. W pięknie wydanym albumie „Skarby Ziemi Świętokrzyskiej” znajdziemy kilkaset barwnych fotografii przedstawiających nie tylko najpopularniejsze, stanowiące ważne punkty na mapach turystycznych obiekty, lecz również mniej znane budowle oraz atrakcje przyrodnicze, które grzechem byłoby pominąć w czasie urlopowych bądź wakacyjnych wędrówek.

Twórcą urokliwych zdjęć jest znany kielecki fotografik, uczestnik licznych wystaw indywidualnych i zbiorowych, członek ZPAF z ponad czterdziestoletnim stażem, Andrzej Borys. W publikacji zamieszczono również mnóstwo informacji poświęconych miejscom ukazanym na fotografiach. Ich autor, Cezary Jastrzębski stara się odpowiedzieć na mogące się pojawiać w trakcie oglądania zdjęć pytania. Autor szczodrze raczy czytelników ciekawostkami związanymi z przedstawionymi obiektami. Nie znajdziemy więc w albumie suchych, sztampowych opisów powielanych w dziesiątkach innych publikacji o zbliżonym charakterze.




I tak np. w rozdziale „Piękno zakute w kamieniu” znajdziemy m.in. fotografie zabytków Pińczowa. Stają się one pretekstem do przypomnienia jak ważny dla dawnych budowniczych był wydobywany w okolicy miasta wapień. Wymienione zostały oczywiście najważniejsze budowle, do wzniesienia których użyty został ten cenny surowiec. Kiedy z kolei przejdziemy do marmurów chęcińskich, zobaczymy także fotografie ukazujące wykonane z nich fragmenty pierwotnego trzonu Kolumny Zygmunta III Wazy, spoczywające w pobliżu Zamku Królewskiego w Warszawie.




Ziemia Świętokrzyska skrywa niezwykle różnorodne skarby. Nie brak tu kopalin, surowców mineralnych oraz co oczywiste bajkowych krajobrazów. Ale skarby to także neolityczne kopalnie w Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego, Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach, zamki w Chęcinach, Szydłowie, Ujeździe czy Sandomierzu, klasztory na Świętym Krzyżu, Karczówce, w Rytwianach czy w Koprzywnicy oraz setki jeśli nie tysiące innych zabytkowych budowli, leżących często w pewnym oddaleniu od uczęszczanych szlaków turystycznych.

„Skarby Ziemi Świętokrzyskiej” to nie tylko okazały album, który może sprawić wiele estetycznych wrażeń obdarowanemu nim miłośnikowi regionu, lecz także swoisty przewodnik ułatwiający podjęcie decyzji, które z miejsc należy koniecznie podczas po bytu w województwie położonym w widłach rzek Wisły i Pilicy. Polecam.

Album na stronie wydawcy:


Wydawca: Jedność
ISBN: 978-83-7971-311-0
Rok wydania: 2019
Liczba stron: 221




środa, 16 października 2019

Świętokrzyskie regionalia (cz. 70)



Mirek i Magda Osip-Pokrywka 
„Świętokrzyskie od Łysogór po Ponidzie”
Przewodnik


W położonym u stóp prastarych gór regionie świętokrzyskim zachowało się bardzo wiele zabytkowych obiektów. Turysta, który zdecyduje się aby spędzić tu czas nie będzie narzekał na brak emocji i przygód. Co krok zamek, pałac, okazała świątynia, zbór ariański lub skromny drewniany kościółek. Niemal w każdym mieście i miasteczku można podziwiać zabytki techniki, ruiny fabryk, hut, zbudowane z kamienia lub cegły gorzelnie i drewniane młyny. Mimo upływu czasu i dziejowych zawirowań nadal można tu znaleźć otoczone wiekowymi drzewami dworki szlacheckie. Niektóre z tych obiektów przetrwały do dnia dzisiejszego w formie malowniczej ruiny, inne zostały odrestaurowane i nadal cieszą oko spragnionych wrażeń miłośników historii.




Nic więc dziwnego, że znani podróżnicy i dziennikarze,  autorzy kilku przewodników, Mirek i Magda Osip-Pokrywka postanowili zwiedzić ten jeden z najpiękniejszych regionów w Polsce. Owocem ich pracy jest kolejny bogato ilustrowany przewodnik „Świętokrzyskie od Łysogór po Ponidzie”. Autorzy dotarli do około stu miejscowości, a na kartach niniejszego przewodnika przedstawili dzieje pięciuset zabytkowych obiektów. Przemierzyli Góry Świętokrzyskie, Wzgórza Koneckie, Płaskowyż Jędrzejowski, Wyżynę Sandomierską, Pogórze Szydłowieckie oraz Ponidzie. Odwiedzili niewielkie miasteczka, które dopiero od niedawna mogą cieszyć się prawami miejskimi oraz miasta, które od stuleci odgrywają istotną rolę w historii regionu.

Na niemal 250 stronach przewodnika znajdziemy również mnóstwo informacji o rezerwatach i pomnikach przyrody oraz rezerwatach geologicznych. Z przewodnikiem w ręku można wybrać się na wycieczkę szlakiem miejsc związanych z życiem i twórczością Mikołaja Reja, Henryka Sienkiewicza i Stefana Żeromskiego. Na uwagę zasługują wykonane przez autorów wysokiej jakości, piękne fotografie. Patrząc na pokryte złocistymi liśćmi drzewa bądź też soczystą zieloną trawę na łąkach bez trudu można zauważyć, że praca nad publikacją zajęła Mirkowi i Magdzie wiele miesięcy, a w regionie świętokrzyskim gościli przy tym niejeden raz.




Mirek i Magda Osip-Pokrywka pamiętali aby zamieścić w przewodniku praktyczne wskazówki ułatwiające zwiedzanie, w tym m.in. informacje o godzinach otwarcia zabytkowych obiektów, muzeów, itp. Autorzy nie zadowolili się przytoczeniem ogólnie znanych wiadomości dotyczących danych budowli, lecz starali się je uzupełnić o niezbyt często publikowane, lub zapomniane ciekawostki. Obok każdego, napisanego ze swadą rozdziału znajdziemy także wzmianki o tym jakie zabytki w okolicy warte są jeszcze odwiedzenia. Wędrówkę po regionie świętokrzyskim ułatwi niewątpliwie kilka kolorowych map zamieszczonych w przewodniku. Polecam.

Przewodnik na stronie wydawcy:


Wydawca: Jedność
ISBN: 978-83-7971-872-6
Rok wydania: 2018
Liczba stron: 248



poniedziałek, 29 lutego 2016

Świętokrzyskie regionalia (cz. 13)




„Kielczanie. Z albumów rodzinnych”


Wśród wielu opublikowanych ostatnio pozycji wydawniczych poświęconych Kielcom "Kielczanie z albumów rodzinnych" zasługują na szczególną uwagę. Ten piękny album prezentuje stare zdjęcia pochodzące ze zbiorów rodzinnych Kielczan, w ogromnej większości nigdy dotychczas nie znanych poza kręgiem osób najbliższych.  Zdjęcia te powstawały przez prawie sto lat: od połowy XIX wieku do pierwszych lat po II wojnie światowej. Prezentują one sławnych Kielczan i ich małżonki, wiele rodzin zamieszkałych w grodzie nad Silnicą. Ukazują miejsca pracy, nauki i wypoczynku, utrwaliły także obrazy dawnego miasta, uroczystości rodzinne, wydarzenia okolicznościowe o charakterze publicznym, parady wojskowe i życie codzienne w garnizonie kieleckim. Znalazły się też takie, które dokumentują wydarzenia dramatycznych lat I i II wojny światowej. Z racji, że w Kielcach koegzystowały obok siebie dwie narodowości, polska i żydowska, ta ostatnia również jest reprezentowana wśród innych zdjęć w albumie.


Źródło: