Walery Przyborowski „Sokół królewski”
Warszawa, Zaduszki 1574 roku. W
nędznej gospodzie pod Warszawa, o wiele mówiącej nazwie Pod Psim ogonem, odbywa
się bal dziadowski. W obskurnym wnętrzu zgromadziło się mnóstwo obwiesiów,
żebraków, urwipołciów oraz typów spod ciemnej gwiazdy. Zgodnie ze starym
obyczajem na balu wybierany był zawsze król dziadowski. Tym razem jednak nie
udało się przeprowadzić tej osobliwej elekcji. Przeszkodził w tym nikt inny,
tylko sam mistrz Twardowski, który wraz z pachołkiem wszedł nagle do izby i
sprytnym fortelem sprawił, iż całe to szemrane towarzystwo w mig wzięło nogi za
pas. Kiedy nazajutrz Twardowski przekroczył bramy Warszawy, jeden z
przegonionych dziadów, doprowadza do tego, że mistrz znajduje się w nie lada
tarapatach.

W Warszawie panuje zaraza, a król
Stanisław August pogrąża się w melancholii po stracie ukochanej małżonki. Twardowski
znajduje panaceum na bolączki ostatniego z Jagiellonów. W centrum jego planu
znajduje się łudząco podobna do zmarłej żony króla, córka jednego z zamożnych
mieszczan, Barbara Giżanka. „Sokół królewski” to jedna z najbardziej
klimatycznych powieści Walerego Przyborowskiego. Pisarz, jak wiemy lubował się
w kreowaniu atmosfery grozy. Tak jest i tym razem. Już pierwsze spotkanie z
Twardowskim daje nam przedsmak tego co znajdziemy na kolejnych stronach.
Przejmujące opisy opanowanego przez morowe powietrze miasta, wędrówki po jego mrocznych
zaułkach, przejazd pachołka Twardowskiego przez rozległą puszczę, czy też nocne
wizyty w królewskiej rezydencji w Knyszynie, to tylko niektóre ze scen, na
które warto zwrócić uwagę.

Na kartach powieści znajdziemy
wiele nazwisk, które zapisały się w dziejach Polski. Oprócz wspomnianych już
postaci pojawia się zatem wielu mieszczan, a jedną z istotniejszych ról odgrywa
pokojowiec królewski, chciwy intrygant, Mikołaj Mniszek (Mniszech). Trzeba
przyznać, że trudno tu znaleźć bohatera, który byłby przedstawiony blado i
powierzchownie. Choć najważniejszą z ról autor przypisał Twardowskiemu, każda z
postaci, czy to żebrak, kupiec czy też szlachcic odciska na fabule swój trwały
ślad i ma swoje przysłowiowe 5 minut. Nie brakuje spisków, namiętności,
dramatów, marzeń o władzy i majątku, a wszystko to podlane zostało solidną
dawką zabobonu. Powieść Walerego Przyborowskiego ukazała się drukiem w 1877
roku na łamach „Przeglądu Tygodniowego”. Niniejsze wydanie oparto na edycji z
1933 roku. Polecam.
Powieść na stronie wydawcy:
https://www.wydawnictwocm.pl/walery-przyborowski-sokol-krolewski-powiesc-historyczna-z-czasow-zygmunta-augusta-p-1022.html
Wydawca: Wydawnictwo CM
ISBN: 978-83-68508-32-1
Rok wydania: 2025
Liczba stron: 264