Michał Łuczewski „Odwieczny naród. Polak i katolik w Żmiącej”
Michał Łuczewski opowiedział
historię Polski w sposób, w jaki jeszcze nigdy nie została opowiedziana. Piszą
ją nie dominujące elity, ale przedstawiciele warstwy zmarginalizowanej: chłopi
ze wsi Żmiąca w Beskidzie Wyspowym. Dzięki poprzednim monografiom tej wsi
(Franciszka Bujaka z 1903 i Zbigniewa Wierzbickiego z 1963 roku), które
uczyniły z niej najdłużej badaną miejscowość w naukach społecznych, a także
dzięki wieloletnim poszukiwaniom samego autora udajemy się w pasjonującą podróż
od średniowiecza po współczesność. I dowiadujemy się, jak Polacy stali się
narodem i jak naród stał się katolicki.

Książka ukazuje, jak polskie ideologie
narodowe – od sarmackości i Jana Długosza po IV RP i Jarosława Kaczyńskiego –
transformowały się w starciu z rzeczywistością i jak oddziaływały na nie masy.
Autor przywraca polskiej historiografii zapomnianą postać chłopa cesarskiego
oraz stosowane przez niego strategie oporu wobec polskości. Opisuje, jak w
warunkach kapitalistycznych Żydzi stali się negatywnym punktem odniesienia
galicyjskiej wsi, którym w feudalizmie była polska szlachta. Uświadamia
znaczenie ideologii ultramontańskiej i teologii narodu Stefana Wyszyńskiego dla
nowoczesnego kształtu polskości. Wskazuje przy tym, że opowiedziana historia
nie jest udziałem jednej wsi – z takich małych historii składa się historia
Polski.

Autor łączy w swych badaniach
narzędzia socjologii, antropologii, psychologii i historii, proponując nową
definicję i wyjaśnienie narodu, które razem tworzą oryginalne podejście:
integralną teorię narodu. Ostateczna konkluzja jego rozważań brzmi: polskość,
która jawi się nam jako wieczna, moralna i jedna, jest wynikiem szeregu
dziejowych zbiegów okoliczności. Staliśmy się Polakami-katolikami przez
przypadek.
Nagroda Znaku i Hestii im.
Ks. Józefa Tischnera (2013)
Nominacja do Nagrody im. Jana
Długosza (2013)
Nagranie dyskusji o
książce: https://www.youtube.com/watch?v=hT0DeaJ_R2A
Książka na stronie wydawcy:
https://wydawnictwo.umk.pl/produkt/odwieczny-narod-polak-i-katolik-w-zmiacej
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Seria wydawnicza: Monografie Fundacji na rzecz Nauki
Polskiej
ISBN: 978-83-231-3052-9
Rok wydania: 2012
Liczba stron: 644
Łukasz Niesiołowski-Spano „Dziedzictwo Goliata. Filistyni i
Hebrajczycy w czasach biblijnych”
Dziedzictwo Goliata to
książka stanowiąca próbę odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ na Hebrajczyków i
Biblię mieli Filistyni. Lud ten, przybyły wraz z innymi Ludami Morza, zapewne z
terenów Egei i Anatolii, osiedlił się w Palestynie w XII wieku p.n.e. i przez
pewien czas odgrywał rolę lokalnego hegemona. Plemienna nazwa własna Filistynów
dała początek nazwie zasiedlanego przez nich terytorium – Palestyny. W cieniu
kultury filistyńskiej formowały się wspólnoty polityczne Judy i Izraela. W
nauce dominuje pogląd, jakoby Filistyni pozostawali w ustawicznym konflikcie z
Hebrajczykami. Ponadto Filistyni są przedstawiani zazwyczaj jako dzicy,
złowrodzy i nieokrzesani najeźdźcy. Obraz ten jest wynikiem przyjęcia
biblijnego punktu widzenia na pradzieje Izraela. Niniejsze studium stawia
pytania o zasadność takiego spojrzenia na historię starożytnej Palestyny.
Książka ta pozwala dostrzec elementy wskazujące nie tyle na konflikt między
Filistynami i Hebrajczykami, ile na ich wzajemne zależności. Proponowane
wnioski ilustrują, jak wielki wpływ na Hebrajczyków mieli owi rzekomi
barbarzyńcy. To Filistyni jawią się jako lud wyrafinowany i kulturalny, który
wniósł w świat Hebrajczyków cenne składniki dziedzictwa mykeńskiego i
anatolijskiego. Paradoksalne zatem przedstawienie w Biblii złych Filistynów nie
wynika z dążenia do historycznie obiektywnej rekonstrukcji dziejów, lecz jest
skutkiem swoistej manipulacji. Judejczycy mogli mieć kompleks zależności od
silniejszego sąsiada i swej kulturowej niższości wobec nich, stąd dążenie do
jego stronniczego zobrazowania. Dziedzictwo Goliata w Judzie było bowiem
znacznie większe, niż gotowi byli to przyznać sami autorzy Starego Testamentu.
Książka na stronie wydawcy:
https://wydawnictwo.umk.pl/produkt/dziedzictwo-goliata-filistyni-i-hebrajczycy-w-czasach-biblijnych
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
Seria wydawnicza: Monografie Fundacji na rzecz Nauki
Polskiej
ISBN: 978-83-231-2943-1
Rok wydania: 2012
Liczba stron: 598