Świętokrzyskie regionalia (cz. 170)

 

Cezary Jastrzębski 

„Dzieje skasowanego klasztoru świętokrzyskiego na Łysej Górze w relacjach z XIX wieku”

 

Kościół i klasztor na Świętym Krzyżu to miejsce znane w całej Polsce, pełniące wyjątkową rolę w życiu religijnym i dziejach narodu polskiego. Od stuleci przechowywane są tu Relikwie Drzewa Krzyża Świętego, na którym skonał Chrystus. Do XIX w. strzegli ich benedyktyni, a obecnie Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej. Święty Krzyż zwany jest inaczej Łyścem lub Łysą Górą. To drugi pod względem wysokości szczyt Gór Świętokrzyskich, mający 595 m n.p.m. Góra już w pradziejach fascynowała i pobudzała ludzką wyobraźnię. U jej podnóża od ok. II w. p.n.e. do II w. n.e. rozwijało się starożytne górnictwo i hutnictwo. Może już wtedy majestat wzniesienia był tak przemożny, że na samej wierzchowinie nie znaleziono dotąd śladów masowej produkcji. Tak, jakby celowo wyłączono szczyt z codziennego znoju i obdarzono go nimbem świętości, oddzielając sacrum od profanum. (…) dr Cezary Jastrzębski

 

 

SPIS TREŚCI

 

Plan otoczenia klasztornego na Świętym Krzyżu

Wstęp

ROZDZIAŁ 1

Klasztor po kasacie w 1819 r.

Książę Adam Jerzy Czartoryski na Świętym Krzyżu w 1831 r.

Po powstaniu listopadowym

Instytut Księży Zdrożnych (1852-1865)

Powstanie styczniowe (1863-1864)

Więzienie od 1882 r. (1886 r.)

Jubileusz 900-lecia w 1906 r.

Zniszczenia w 1914 r.

 

ROZDZIAŁ 2

Opisy otoczenia i wyglądu zewnętrznego

Kulminacja góry

Wygląd zabudowań

Problem posągów i tablic

Relikty budowli na plateau

Umocnienia obronne

Brama wschodnia

Dzwonnica

Furta, konduktor, stacja deszczowa i kości mamuta

Tak zwany kopiec Czartoryskiego

 

ROZDZIAŁ 3

Opisy wnętrz

Kościół

Krużganki

Zakrystia

Kaplica Krzyża Świętego (Oleśnickich)

Pomieszczenia mieszkalne zakonników

Biblioteka

Refektarz

Wieża kościelna

Nagrobki i płyty napisowe

Księga pamiątkowa i podpisy

 

ROZDZIAŁ 4

Błędne wiadomości

ROZDZIAŁ 5

W trosce o klasztor

Posumowanie

 

ANEKSY

Kapłani na Świętym Krzyżu w latach 1819-1914

Urzędnicy świeccy na Świętym Krzyżu w latach 1819-1914

Ukaz Najwyższy w sprawie utworzenia Instytutu Księży Demerytów na Łysej Górze z 1849 r.

Apel ks. Józefa Mączyńskiego z 1898 r.

Odezwa komitetu obywatelskiego z 1902 r. w sprawie zbiórki pieniężnej na remont kościoła świętokrzyskiego

Odezwa ks. Bronisława Szczygielskiego z 1906 r. (na łamach „Gazety Kieleckiej”)

Odezwa ks. Bronisława Szczygielskiego z 1906 r. (wersja krótsza na łamach „Kuriera Warszawskiego”)

Odezwa ks. Jana Boduszka z 1912 r.

Notki biograficzne autorów relacji

Tłumaczenia inskrypcji i skrótów łacińskich

 

Bibliografia

Spis rycin

Spis fotografii

Indeks nazwisk

Indeks nazw geograficznych (Nie zawiera nazw Łysiec, Łysa Góra, Święty Krzyż)

Summary

Plan Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego

 

Publikacja na stronie wydawcy:

https://kieleckietowarzystwonaukowe.pl/sklep/dzieje-skasowanego-klasztoru-swietokrzyskiego

 

Wydawca: Kieleckie Towarzystwo Naukowe

ISBN: 978-83-971767-9-9

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 394