„Dziady. Pomiędzy literacką fantazją a ludową obrzędowością”

 

Aleksandra Seliga „Dziady. Pomiędzy literacką fantazją a ludową obrzędowością”

Dodatek specjalny do serii Wierzenia i zwyczaje.

 

Dziady – obrzęd fascynujący i budzący wiele emocji. Jak wyglądał jego przebieg? W jaki sposób zmieniał się poprzez wieki i w jakie nowe treści został wyposażony po przyjęciu chrześcijaństwa? Z odpowiedzią na to pytanie, od lat zadawane zarówno przez literaturoznawców, jak i przez etnografów i folklorystów, w niniejszym artykule mierzy się doktor Aleksandra Seliga.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://replika.eu/produkt/dziady-pomiedzy-literacka-fantazja-a-ludowa-obrzedowoscia

 

Wydawca: Replika

Seria: Wierzenia i zwyczaje

ISBN: 9788368560664

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 46

„Bitwa pod Raszynem”

 

Walery Przyborowski „Bitwa pod Raszynem”

 

Dzień 13 kwietnia 1809 roku zapisał się na długo w pamięci dziesięcioletniego Janka, mieszkającego w dworku w Łęgonicach, nieopodal Nowego Miasta nad Pilicą. Chłopiec staje się mimowolnym świadkiem rozmowy prowadzonej przez dwóch oficerów austriackich. Z jej treści wnioskuje, że zamierzają oni zorganizować porwanie księcia Józefa Poniatowskiego, który przebywa w pobliskim Nadarzynie.

Chłopiec nie zastanawia się długo. Świadomy niebezpieczeństwa postanawia ostrzec księcia. Niestety wkrótce zostaje schwytany przez Austriaków i zamknięty w dworskiej piwnicy. Udaje mu się jednak uśpić czujność wrogów, wymknąć z zamknięcia, pokonać pełną niebezpieczeństw drogę i w ostatniej chwili dotrzeć do Nadarzyna. Książę docenia bohaterską postawę chłopca i przyznaje mu order.

 

Wydana w 1881 roku „Bitwa pod Raszynem” to jedna z najbardziej znanych powieści historycznych dla młodzieży w dorobku Walerego Przyborowskiego. Popularnością ustępuje jedynie wielokrotnie wznawianej lekturze szkolnej „Szwedzi w Warszawie”. Zapewne niejeden młody czytelnik z wypiekami na twarzy towarzyszył Jankowi w jego przygodach i marzył, by – tak jak on – dokonywać heroicznych czynów. Tacy byli między innymi młodzi bohaterowie filmu „Bitwa o Kozi Dwór”, zrealizowanego na podstawie powieści Józefa Hena w 1964 roku. W jednej ze scen filmu chłopcy z niezamożnych rodzin, mieszkający na przedmieściach Warszawy, próbują wymienić właśnie te dwie powieści na wymarzoną, skórzaną piłkę futbolową.

 

Powieść może się podobać. Osią fabuły jest bowiem pełna przygód wędrówka Janka przez rozległe lasy, a historia i wątki patriotyczne stanowią jedynie dopełnienie i tło. Chłopiec wielokrotnie ociera się o śmierć. Zostaje uwięziony przez Cyganów, a następnie zaprzyjaźnia się z jednym z nich i razem uciekają z taboru. Jak to niemal zawsze bywa u Przyborowskiego, również i w tej powieści nie brakuje pierwiastków grozy i tajemniczości. Znajdziemy w niej jednak także kilka scen komicznych – wszak książka adresowana była przede wszystkim do młodych czytelników. Polecam.

 

Powieść na stronie wydawcy:

https://www.wydawnictwocm.pl/walery-przyborowski-bitwa-pod-raszynem-p-1006.html

 

Wydawca: Wydawnictwo CM

ISBN: 978-83-68508-21-5

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 140

„Wojna fińsko-sowiecka”

 

Bair Irincheev „Wojna fińsko-sowiecka”

 

Niezwykle wciągająca opowieść o wojnie zimowej – konflikcie zbrojnym toczonym w latach 1939–1940 pomiędzy Finlandią a Związkiem Sowieckim.

By zrekonstruować przebieg tych nierównych zmagań, autor sięgnął po imponujący wybór źródeł historycznych: od relacji naocznych świadków, przez pamiętniki wojenne, aż po raporty wojskowe i dokumenty pochodzące z fińskich i rosyjskich archiwów. Na ich podstawie dokonał znakomitej analizy przyczyn nieudolnych poczynań Armii Czerwonej. Nigdy wcześniej surowa rzeczywistość wojny zimowej nie została przedstawiona z tak poruszającą szczegółowością. Bolesna codzienność wyczerpanych żołnierzy obu stron, brutalny charakter walk i nieustająca konfrontacja z żywiołami natury – to wszystko przewija się we wspomnieniach ludzi, którzy brali udział w koszmarnym starciu.

Poprzednie wydania książki ukazały się pod tytułami: Wojna zimowa. Białe piekło Sowietów i Wojna fińska. Białe piekło Sowietów.

 

Bair Irincheev (ur. 1977) – historyk i pisarz specjalizujący się w XX-wiecznych radziecko-fińskich konfliktach militarnych.

Książka na stronie wydawcy:

https://www.rm.com.pl/product-pol-2266-Wojna-finsko-sowiecka.html?query_id=1

 

Wydawca: Wydawnictwo RM

ISBN: 9788381519328

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 352

„Najpierwszy w Przemyślu. Kościół Franciszkanów pw. św. Marii Magdaleny”

 

Agata Dworzak „Najpierwszy w Przemyślu. Kościół Franciszkanów pw. św. Marii Magdaleny”

 

Publikacja Agaty Dworzak stanowi monografię kościoła Franciszkanów w Przemyślu obejmującą panoramę dziejów tej wyjątkowej budowli od czasów średniowiecza aż po pierwszą ćwierć XXI wieku. Autorka w kompleksowy sposób omówiła zagadnienia historyczne, artystyczne i konserwatorskie związane z franciszkańską świątynią, ukazując je na szerokim tle porównawczym. Jednocześnie skupiła swoją uwagę na dziejach budowy i przemian architektonicznych kościoła oraz jego wyposażenia skrupulatnie odtworzonych na bazie archiwów zakonnych. Publikacja jest wynikiem niezwykle dociekliwych badań przeprowadzonych przez Autorkę, dzięki którym odnalazła ona cenne, dotąd niepublikowane fotografie oraz dokumenty archiwalne. Bez wątpienia jest to obowiązkowa lektura dla badaczy dziejów nowożytnej architektury i sztuki, regionalistów oraz konserwatorów.

 

Podzieloną na sześć rozdziałów publikację dopełniają obszerne aneksy, w których Autorka zaprezentowała kalendaria prac budowlanych i remontowych nad architekturą i wyposażeniem kościoła, dokumenty archiwalne, słownik artystów i konserwatorów pracujących w kościele i klasztorze Franciszkanów oraz lista gwardianów konwentu. Integralną częścią książki jest znakomicie zaprezentowany materiał ilustracyjny obejmujący ponad 300 zdjęć.

 

Publikacja została sfinansowana ze środków Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

 

Publikacja na stronie wydawcy:

https://vistulana.pl/produkt/najpierwszy-w-przemyslu-kosciol-franciszkanow-pw-sw-marii-magdaleny

 

Wydawca: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”

ISBN: 978-83-67277-70-9

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 788

„Nie z tego świata”

 

Ben Machell „Nie z tego świata”

Na tropie zjawisk paranormalnych

 

Nie z tego świata – Co zrobicie, gdy wasza racjonalna, przewidywalna rzeczywistość nagle rozsypie się na kawałki? Kiedy nauka, religia, zdrowy rozsądek zawiodą, czy będziecie gotowi przyznać, że spotkało was coś NIE Z TEGO ŚWIATA?

Telefony od zmarłych krewnych. Przesuwające się przedmioty. Duchy nawiedzające śpiących. Tysiące ludzi, którzy doświadczyli takich zjawisk, zwracały się o pomoc do Tony’ego Cornella – jednego z najbardziej rozchwytywanych badaczy zjawisk paranormalnych.

 

Cornell od połowy XX wieku aż do śmierci w 2010 roku działał w brytyjskim Towarzystwie Badań Parapsychicznych. Uzbrojony w rozmaite przyrządy, a przede wszystkim w logikę i sceptycyzm, tropił zjawiska, które kwestionują nasz ogląd rzeczywistości. Pozostawił po sobie zapiski terenowe i korespondencję z wybitnymi intelektualistami XX wieku, m.in. z Arthurem Conan Doyle’em, Winstonem Churchillem i Marią Skłodowską-Curie.

 

Reporter Ben Machell z uwagą wczytuje się w te nieanalizowane dotąd źródła. Zabiera nas na seanse spirytystyczne, na których spotykały się elity Londynu, i do tajnych laboratoriów, w których CIA i KGB próbowały zwerbować moce parapsychiczne do zimnowojennych zmagań. Zastanawia się, dlaczego zjawiska paranormalne tak nas fascynują, i dowodzi, że są one lustrem dla naszych niepokojów i lęków – także tych z tego świata.

 

Ben Machell – brytyjski reportażysta, od przeszło 20 lat dziennikarz „The Times”, współpracuje też regularnie z czasopismami „Vice” i „Esquire”. Był nominowany do prestiżowych British Press Awards. Jako pisarz zadebiutował w 2021 r. książką The Unusual Suspect – doskonale przyjętą przez recenzentów i czytelników biografią współczesnego Robin Hooda. Nie z tego świata to jego druga książka.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://wielkalitera.pl/produkt/nie-z-tego-swiata-ksiazka/?attribute_pa_forma-wydania=ksiazka

 

Wydawca: Wielka Litera

Tłumaczenie: Mateusz Rulski-Bożek

ISBN: 9788383603254

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 328

Świętokrzyskie regionalia (cz. 169)

 

Piotr Kacprzak „Powstanie styczniowe. Pamiętamy” (tom I i II)

 

Publikacja „1863-1864. Pamiętamy” autorstwa Piotra Kacprzaka, wydana w 2023 r. przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Radomiu i Świętokrzysko-Radomski Oddział Polskiego Towarzystwa Leśnego jest szczegółowym opracowaniem na temat Powstania Styczniowego na terenie RDLP w Radomiu.

 

Jest to opracowanie dwutomowe. W publikacji zawarto następujące części: Tom I: Wstęp; Zanim wybuchło Powstanie Styczniowe; Sytuacja w Królestwie Polskim; Sytuacja w województwie sandomierskim i krakowskim w latach 1860-1862; Bitwy i potyczki Powstania Styczniowego w województwie sandomierskim i krakowskim; Wykaz literatury; Tom II: Inne miejsca pamięci Powstania Styczniowego; Dowódcy oddziałów powstańczych w województwie sandomierskim i krakowskim; Znani powstańcy styczniowi; Działacze cywilni okresu Powstania Styczniowego; Gospodarka leśna w okresie powstania styczniowego.

 

O dostępność publikacji należy pytać w biurze RDLP w Radomiu.

 

Źródło:

https://lesnicypowstancomstyczniowym.pl/publikacja-1863-1864-pamietamy

 

Wydawca: Drukarnia Panzet na zlecenie RDLP w Radomiu

ISBN: 978-83-65019-78-3, 978-83-65019-79-0

Rok wydania: 2023

Liczba stron: 400 + 360

„Zwyczaje pogrzebowe ludu polskiego”

 

Adam Fischer „Zwyczaje pogrzebowe ludu polskiego”

 

Obyczaje związane ze śmiercią, wyrażaniem żalu po utracie bliskich oraz pogrzebem stanowią niesamowite bogactwo symboli – czynności, przedmiotów i gestów, które oswajają misterium przemijania. Niniejsze studium przybliża ponad sto z nich.

Autor oparł się w swojej pracy na obszernym materiale zebranym głównie na ziemiach polskich, rozszerzając go niekiedy w celach porównawczych o ościenne zwyczaje słowiańskie. Podejmowane zagadnienia podzielił na części tematyczne, w których po kolei omawia postępowanie ludzi otaczających umierającego oraz ceremoniał dopełnienia jego pochówku.

Na wstępie podejmuje kwestię lęku przed śmiercią i jej zapowiedzi – w szczególności zachowań zwierząt. Omawia czas konania i sam moment zgonu, następnie przedstawia rozliczne czynności dokonywane już po nim, od hołdu oddawanego ciału i lamentu nad nim, poprzez przeprowadzanie zwłok na cmentarz i pochówek aż po ucztę ku czci zmarłego. Jest to pionierskie, a zarazem niezwykle wszechstronne i obszerne omówienie zwyczajów i wierzeń związanych z umieraniem, śmiercią i pogrzebem.

 

Adam Robert Fischer (1889-1943) – etnolog, etnograf i folklorysta. Profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie; kierownik Zakładu Etnologicznego, a następnie dziekan Wydziału Humanistycznego tej uczelni. Sekretarz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, redaktor pisma „Lud” i wydawca serii „Prace Etnograficzne”. Autor szeregu prac z zakresu folkloru, sztuki ludowej, monografii ludów słowiańskich i biografii etnografów polskich.

Książka na stronie wydawcy:

https://replika.eu/tytul/zwyczaje-pogrzebowe-ludu-polskiego

 

Wydawca: Replika

Seria: Wierzenia i zwyczaje

ISBN: 978-83-68364-98-9

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 496

„Księga z San Michele”

 

Axel Munthe „Księga z San Michele”

 

Najbardziej kochał zwierzęta, ale też prostych ludzi z sąsiedztwa, kochał biednych i porzuconych przez los. Leczył ich za darmo. Z wewnętrznej potrzeby, z litości, z miłości… tych chorych na dyfteryt z Montparnasse, szwedzkich robotników zarażonych tyfusem, ofiary epidemii cholery w Neapolu.

Mniej kochał tych bogatych – ale musiał ich słuchać – był ich modnym lekarzem. No i chciał mieszkać tam, gdzie znalazł raj. A po latach od pierwszego i najprawdziwszego zauroczenia udało mu się wreszcie zrealizować marzenie. Zamieszkał w białej willi przy kapliczce San Michele na Anacapri.

 

Pełna niezwykłego ciepła i humoru autobiografia modnego szwedzkiego lekarza Paryża i Rzymu z początku XX wieku. Bestseller wielu dziesięcioleci!

 

Książka na stronie wydawcy:

https://wydawnictwomg.pl/ksiega-z-san-michele

 

Wydawca: Wydawnictwo MG

Przekład: Zofia Petersowa

ISBN: 978-83-8241-175-1 

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 400

„W cieniu przekleństwa”

 

Tadeusz Korkozowicz „W cieniu przekleństwa”

 

Prywatny pensjonat położony w malowniczej okolicy, pośród lasów i jezior, staje się miejscem dramatycznych i trudnych do wyjaśnienia wydarzeń. Według matki właścicielki ośrodka, Łucji Boguszowej, wszystko ma swój początek jeszcze przed II wojną światową. To właśnie wtedy Łucja zdradziła swojego męża z dużo młodszym kochankiem. Umierający małżonek zdążył rzucić na nią klątwę i zapowiedział, że zemści się na kobiecie nawet po śmierci. Upływ wielu lat sprawił, że wspomnienia o tamtych wydarzeniach niemal zupełnie wyblakły. Dopiero gdy na drodze łączącej pensjonat z pobliską miejscowością zostają zamordowane dwie młode kobiety, Łucja oraz jej córka Laura przypominają sobie o dawnej historii.

 

Okazuje się, że pensjonat zbudowano w miejscu, w którym niegdyś wznosiła się stara budowla obronna. Pod obiektem znajdują się rozległe podziemia wykorzystywane między innymi jako kotłownia i piwniczka, a także długi, częściowo zasypany tunel, którym można jednak niepostrzeżenie przedostać się do pobliskiego lasu. Kiedy po pewnym czasie ktoś próbuje zamordować starszą panią, Laura wpada niemal w panikę.

 

Nietrudno się domyślić, że osoby pociągającej za sznurki wszystkich wydarzeń należy szukać pomiędzy mieszkańcami i pracownikami pensjonatu. Wśród licznych gości wynajmujących pokoje przebywa także magik Borys Donner i to właśnie na nim w pierwszej chwili koncentrują się podejrzenia pozostałych. Nieformalne śledztwo próbuje prowadzić młody dziennikarz Jacek Chmara. Dopiero po pewnym czasie do akcji włączają się policjanci. Przesłuchania prowadzone są w jednym z pokojów, a nocami funkcjonariusz pozostaje na terenie obiektu i stara się nie tylko zapewnić bezpieczeństwo pozostałym, lecz również natrafić na ślad, który mógłby doprowadzić do rozwiązania tej niezwykłej zagadki.

„W cieniu przekleństwa” to jedna z najmniej znanych powieści Kazimierza Korkozowicza. Do 2025 roku nigdy nie ukazała się w formie książkowej. Polecam.

 

Kryminał na stronie wydawcy:

https://www.wydawnictwocm.pl/kazimierz-korkozowicz-w-cieniu-przeklenstwa-pierwsze-wydanie-ksiazkowe-p-980.html

 

Wydawnictwo: CM

Seria wydawnicza: Najlepsze kryminały PRL

ISBN: 978-83-68018-93-6
Rok wydania: 2025

Liczba stron: 192

„Z nadzieją na przetrwanie”

 

Halina Pierożak „Z nadzieją na przetrwanie”

 

Historia ludzi skazanych na Syberię i wieczną emigrację. Opuścili domy w pośpiechu, z walizkami, które miały pomieścić całe ich życie. Nigdy już tam nie wrócili. Wojna zesłała ich najpierw na Syberię, a potem zostali skazani na tułaczkę po obcych ziemiach. Stali się emigrantami nie z wyboru, lecz z konieczności – ludźmi, których dzieli wiele, ale łączy wspólny bagaż doświadczeń.

Czym jest dla nich cierpienie, którego kiedyś doświadczali codziennie? Co według nich kryje się pod słowami rozstanie, tęsknota i strach, gdy wszystko, co znali, zostało im odebrane? Jak pojmują miłość, wiarę i sprawiedliwość w świecie, który wystawił ich na najcięższą próbę?

Siostra Halina Pierożak, Misjonarka Chrystusa Króla dla Polonii Zagranicznej, wsłuchała się w ich historie, spisując je i chroniąc przed zapomnieniem. To coś więcej niż wspomnienia – to głosy tych, którzy w obcym świecie nie stracili nadziei, choć zapłacili za nią wielką cenę.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://novaeres.pl/katalog/tytuly/z_nadzieja_na_przetrwanie_9788383736945%2Cdruk

 

Wydawca: Novae Res

ISBN: 978-83-8373-694-5

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 466