„Latyfundium Zborowskich”

 

Magdalena Ujma „Latyfundium Zborowskich”

Dobra ziemskie, podziały i właściciele (XVI wiek – lata 30. XVII wieku) 

 

Dzieje latyfundiów odznaczały się dużą dynamiką, ponieważ nie przewidywano – z wyjątkiem ordynacji – ich niepodzielności. Celem nadrzędnym był dla właścicieli dóbr ziemskich ich rozwój terytorialny, choćby z uwagi na potrzebę podzielenia spadku między potomków. Możliwości utrzymania latyfundialnego charakteru posiadanej własności mogły być jednak zróżnicowane. Duży wpływ na możliwości kontynuowania linii majątkowej przyjętej przez bliższych i dalszych przodków wywierała dynamiczna sytuacja polityczna i gospodarcza. Początki budowania podstaw materialnych rodziny Zborowskich przypadły na czasy panowania monarchów, którzy w walce z możnowładztwem szukali oparcia w szlachcie średniej, a kształtowanie się ustroju szlacheckiego nie zostało jeszcze zakończone. Budowanie zrębów rodzinnego majątku, jego rozbudowa oraz rozrastanie się korzystnych koligacji zapewniły Zborowskim stabilne miejsce w warstwie wyższej stanu szlacheckiego. Polityczna niezależność miała jednak swoją cenę, ponieważ nie była atrakcyjna w oczach trzech kolejnych monarchów elekcyjnych, szukających oparcia w osobach wywodzących się ze skromniejszych kręgów szlacheckich. Uwikłanie się ambitnych braci Zborowskich w ostry polityczny konflikt z tronem oraz brak umiejętności kompromisu, a nawet wysokiej kultury politycznej pozwalającej na lepszą ocenę sytuacji zaistniałej po śmierci Stefana Batorego, okazały się ostatecznie zgubne dla pozycji tej rodziny. Walka polityczna doby pierwszych bezkrólewi zmniejszyła także należący do niej potencjał własności dziedzicznej, zmuszając ją do zaciągania długów zabezpieczanych na dobrach ziemskich, a w wyniku królewskiej niełaski strat tych Zborowscy nie zdołali już nadrobić. Książka jest zatem monografią skierowaną do badaczy zajmujących się dziejami wielkiej własności ziemskiej, historią wpływowych rodzin możnowładczych, a także do osób zainteresowanych siecią ich powiązań koligacyjnych. (opis wydawcy)

 

Publikacja na stronie wydawcy:

https://sklep.wydawnictwo.uni.opole.pl/latyfundium-zborowskich-dobra-ziemskie-sm-660

 

Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego

ISBN: 978-83-8332-148-6

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 274

„My z Montwiłła”

 

„My z Montwiłła”

 

Narracja komiksu zbudowana jest wokół tragicznych wydarzeń sprzed 85. lat – wysiedlenia mieszkańców osiedla im. Józefa Montwiłła-Mireckiego na Polesiu Konstantynowskim w Łodzi. W nocy z 14 na 15 stycznia 1940 r. niemiecki okupant usunął z mieszkań ok. 4,5 tys. osób, z których większość skierowano do – największego w Łodzi – obozu przesiedleńczego przy ul. Łąkowej 4. Był to początek niemieckich wysiedleń z Łodzi, które objęły kilkadziesiąt tysięcy polskich rodzin. Większość z pokrzywdzonych zesłano do Generalnego Gubernatorstwa lub skierowano na roboty przymusowe w głąb Niemiec.

 

Poznaj losy bohaterów komiksu, dowiedz się, kim był Władysław Strzemiński, Katarzyna Kobro czy Karol Hiller. Zobacz, jak wyglądała przedwojenna i okupacyjna Łódź, a następnie przyporządkuj treści historyczne do poszczególnych scen z komiksu.

 

Publikację zilustrował Tomasz Kleszcz, autor wydanych wcześniej w oddziałowej serii komiksów: Major Hubal, Operacja „Dorsze”, Operacja „Freston”. Spóźniona aliancka misja, „Warszyc”. Wydawnictwo skierowane jest do uczniów i bezpłatnie dystrybuowane w zainteresowanych placówkach edukacyjnych. Dostępne jest również do pobrania w wersji cyfrowej polskojęzycznej.

 

Komiks na stronie wydawcy (dostępny również w formacie PDF):

https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/oben/lodz/materialy-edukacyjne/komiksy/212157,My-z-Montwilla.html

 

Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej  

Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Łodzi

Scenariusz, rysunki, projekt graficzny, skład i łamanie: Tomasz Kleszcz

Informacja historyczna: Artur Ossowski

ISBN: 978-83-8376—194-7

Rok wydania: 2024

Liczba stron: 56

„Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii”

 

Mariusz Samp „Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii”

 

Bezwzględni tyrani, przebiegli spiskowcy, nieokiełznani okrutnicy – oto ojcowie państwa polskiego. W czasach, gdy politykę uprawiało się mieczem, nie było miejsca na skrupuły. Brat występował przeciw bratu, syn przeciw ojcu, mąż przeciw żonie – w walce o władzę nie ma żadnych świętości.

Piastowie byli najkrwawszą dynastią w naszej historii. Swoje pomniki wznieśli na kościach przeciwników. Jedni odważnie i otwarcie siekali biskupów, inni skrycie knuli i truli konkurentów. Likwidowali tych, którzy ośmielili im się przeciwstawić. Albo tych, którzy rozpuszczali plotki. Każdy powód był dobry, by wrzucić kogoś do lochu lub zamknąć w wieży, ewentualnie oślepić.

Co – i kogo – ma na sumieniu dynastia, którą maluje się jako cnotliwych ojców narodu? Królów będących przecież zwykłymi ludźmi, kierowanymi żądzami i targanymi silnymi uczuciami, których korona na głowie zmieniła w tyranów.

Ale historia bywa przewrotna. Raz trzymasz miecz, a raz znajdujesz się na jego końcu. Dziś spiskujesz, jutro sam padasz ofiarą spisków. Bo w krwawej grze o tron role oprawcy i ofiary zmieniają się bardzo szybko.

 

Mariusz Samp (ur.1990) jest historykiem, pisarzem i publicystą. Ukończył historię wojskowości na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a następnie kontynuował studia doktoranckie na Akademii Pomorskiej w Słupsku. Specjalizuje się w historii średniowiecza oraz historii wojskowości. Regularnie publikuje artykuły na portalach historycznych, takich jak "Ciekawostki Historyczne" , "Histmag" oraz "Wielka Historia" . Jest również założycielem i redaktorem portalu "Przez Wieki".  Mariusz Samp jest autorem kilkunastu popularnonaukowych książek historycznych, m.in. "1031. Pierwszy rozbiór Polski", "Szach-mat. Jak umierali władcy Rosji", "Polska i Ruś Kijowska. Sąsiedztwo ognia i miecza", "Bolesław Chrobry. Król Polski, przyjaciel i wróg cesarzy". 

Książka w księgarni wydawcy:

https://www.znak.com.pl/p/kryminalne-dzieje-piastow-mroczna-historia-dynastii-mariusz-samp-483114

Recenzje książki:

https://histmag.org/Mariusz-Samp-Kryminalne-dzieje-Piastow-Mroczna-historia-dynastii-recenzja-i-ocena-29373

https://lubimyczytac.pl/ksiazka/5248848/kryminalne-dzieje-piastow-mroczna-historia-dynastii

 

Wydawca: Znak Horyzont

ISBN: 978-83-8427-583-2

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 368

„Na wrześniowych szlakach. Bitwa o Pabianice ’39”

 

„Na wrześniowych szlakach. Bitwa o Pabianice ’39”

 

Chcąc upamiętnić kolejną rocznicę wybuchu II wojny światowej i oddać hołd bohaterskim żołnierzom Wojska Polskiego, Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej w Łodzi przygotowało kolejny komiks edukacyjny dla uczniów. Narracja komiksu zbudowana jest wokół tragicznych wydarzeń z 7 września 1939 r., gdy 15. Pułk Piechoty „Wilków” bronił Pabianic i walczył z nacierającymi w kierunku Łodzi jednostkami niemieckimi. W publikacji uwypuklono również problemy narodowościowe, które dały o sobie znać w Łódzkiem wraz z wybuchem światowego konfliktu. Komiks może być uzupełnieniem zajęć na temat agresji niemieckiej i sowieckiej na Polskę we wrześniu 1939 r. Zachęcamy do zapoznania się z publikacją, gdyż wciąż jest wiele miejsc do upamiętnienia oraz opisania tragicznych wydarzeń.

 

Komiks na stronie wydawcy (dostępny również w formacie PDF):

https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/oben/lodz/materialy-edukacyjne/komiksy/228245,Na-wrzesniowych-szlakach-Bitwa-o-Pabianice-39.html

Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej  

Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Łodzi

Scenariusz: Artur Ossowski, Tomasz Kleszcz

Rysunki, projekt graficzny, skład i łamanie: Tomasz Kleszcz

ISBN: 978-83-8376-513-6

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 55

„Historia polskich Żydów po Zagładzie”

 

„Historia polskich Żydów po Zagładzie”

 

"Historia polskich Żydów po Zagładzie" to wieloaspektowa synteza powojennych dziejów społeczności żydowskiej w Polsce po 1945 roku. Autorzy analizują przemiany polityczne, społeczne i kulturowe zachodzące w kolejnych dekadach — od pierwszych lat po Zagładzie aż po współczesność. Publikacja podejmuje również temat relacji polsko-izraelskich, kultury polskich Żydów oraz obecności pamięci o nich w literaturze i przestrzeni muzealnej. Książka stanowi ważny głos w badaniach nad historią, pamięcią i tożsamością polskich Żydów po II wojnie światowej.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://www.wuw.pl/product-pol-20955-Historia-polskich-Zydow-po-Zagladzie.html?query_id=2

 

Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

Red. naukowa: August Grabski

ISBN: 978-83-235-7141-4

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 648

„Polki w polu”

 

Maryla Laurent, Sylvie Aprile, Monika Salmon-Siama, Janine Ponty, Elżbieta Łątka-Likh

„Polki w polu”

Nieznana historia polskich chłopek we Francji

 

Zanim powstały Chłopki, były ich listy – poruszające historie polskich emigrantek, które w latach trzydziestych XX wieku wyjechały za pracą do Francji.

Francja, lata trzydzieste XX wieku. Młode kobiety z polskich wsi przyjeżdżają do pracy na tamtejszych farmach. Nie znają języka, są odcięte od bliskich, często nie wiedzą nawet, dokąd dokładnie trafią. Pracują w polu i w gospodarstwach, zmagając się z wyzyskiem, samotnością i tęsknotą za domem.

 

Piszą listy. Ich adresatką jest Julia Lachowicz-Duval – lwowianka, absolwentka Sorbony i inspektorka opiekująca się polskimi emigrantkami. Kobiety zwracają się do niej: „Kochana Mamusiu”, „Droga Pani i Matko nasza”. Proszą o pomoc, radę, wsparcie. Opowiadają o ciężkiej pracy, niesprawiedliwości, przemocy, miłości i macierzyństwie. Dzięki jej zaangażowaniu i trosce po niemal stu latach możemy usłyszeć głosy tych, które historia zwykle pomija.

Polki w polu to książka, której kanwę stanowią autentyczne listy polskich robotnic rolnych pracujących we Francji w latach 1930–1935. Właśnie te dokumenty stały się jednym ze źródeł wykorzystanych przez Joannę Kuciel-Frydryszak podczas pracy nad bestsellerowymi Chłopkami. To przejmujące świadectwo kobiecej emigracji, ale także opowieść o odwadze, solidarności i walce o godność.

 

Nareszcie poznajemy choć skrawek tego niesamowitego archiwum! Polki w polu prezentują nadal niewystarczająco zbadany, kobiecy wymiar doświadczenia chłopskiej migracji zarobkowej początku XX wieku. Z jednostkowych biografii – losów kobiet posiadających konkretne imiona i nazwiska – wyłania się zróżnicowany obraz całego pokolenia chłopskich migrantek jako splotu uwarunkowań zarówno klasowych, jak i genderowych oraz narodowościowych. Ich opowieści zainspirowały grupę badaczek do stworzenia – bazującego na rzetelnych kwerendach oraz pracy źródłowej – opracowania, w którym nie sprowadzają żadnej ze swoich bohaterek do figury pożytecznej, uniwersalnej reprezentantki historii. Przeciwnie – udaje się im przywrócić wagę i wyjątkowość ich indywidualnych przeżyć. Antonina Tosiek

Wyzysk, praca ponad siły, przemoc seksualna. To codzienność polskich migrantek pracujących na francuskiej wsi w latach trzydziestych XX wieku. Ich listy to poruszająca lektura: świadectwo desperackiej walki z wrogim losem, samotności, uporczywego przywiązania do dzieci, które były często nieślubne i wychowywane samotnie. Portret bohaterstwa, o którym już zdążyliśmy zapomnieć. Adam Leszczyński

Polki w polu są jak zagubiony list, który wreszcie odnalazł adresata. Każda z zebranych tu historii mogłaby być zaczątkiem filmowego scenariusza – bolesnego i przejmującego. Ale to przede wszystkim spotkanie z Julią Duval: kobietą niezwykłej odwagi, pracowitości i skromności, która jako pierwsza usłyszała głosy polskich chłopek, otoczyła kobiety troską i zadbała o to, by ich zapiski przetrwały. To opowieść o bezinteresownej odpowiedzialności za drugiego człowieka – Julia Duval mogłaby zostać patronką współczesnych aktywistów społecznych. Sławomir Narloch

„Kochana Pani i Matko Moja”, „niech mi pani doradzi jak, bo ja nie wiem, jak żyć”. A dalej litania problemów: gospodarz nie płaci, gospodyni bije, dziecko trzeba do ochronki oddać, siostrę sprowadzić z Polski albo zwyczajnie tęskno za językiem. Polki w polu to bezcenny wgląd w życie naszych chłopskich babek na francuskiej ziemi, spisany ich własnymi słowami: świadectwo ciężkiej pracy, często krzywdy, ale też nadziei i odwagi. Katarzyna Wężyk

 

Książka na stronie wydawcy:

https://marginesy.com.pl/sklep/produkt/135043/polki-w-polu?idcat=0

Recenzje książki:

https://lubimyczytac.pl/ksiazka/5251036/polki-w-polu-nieznana-historia-polskich-chlopek-we-francji

 

Wydawnictwo: Marginesy

ISBN: 978-83-68753-68-4

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 312

„Kaszuby – Pomorze – Słowiańszczyzna. Historia, kultura, język”

 

„Kaszuby – Pomorze – Słowiańszczyzna. Historia, kultura, język”

 

Ideą i celem publikacji jest próba wieloaspektowego spojrzenia na problematykę Kaszub i Pomorza w porównaniu do innych terenów Słowiańszczyzny. Podobieństwa nie tylko języka, ale też historii i kultury tych obszarów pozwalają na prowadzenie badań komparatystycznych. Teksty dotyczą różnych dziedzin, takich jak historia, archeologia, językoznawstwo, antropologia i nauki prawne. Publikacja upowszechnia wyniki dociekań młodych badaczy zajmujących się wspomnianymi zagadnieniami.

 

Publikacja na stronie wydawcy:

https://www.wuw.pl/product-pol-20759-Kaszuby-Pomorze-Slowianszczyzna-Historia-kultura-jezyk.html?query_id=2

 

Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

Red. naukowa: Artur Jabłoński, Adam Lubocki, Mateusz Szuba

ISBN: 978-83-235-7009-7

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 432

„Zapiski z kalendarza. Życie warszawskiej rodziny w 1944 roku”

 

Zofia Boglewska-Hulanicka 

„Zapiski z kalendarza. Życie warszawskiej rodziny w 1944 roku”

 

Publikacja zawiera przepisane w całości notatki z kalendarza na rok 1944 pochodzącego z archiwum rodzinnego Zofii Boglewskiej-Hulanickiej. Dzień po dniu najpierw ojciec, a po jego śmierci syn – Henryk i Jerzy Kłodeccy mieszkający na warszawskim Mokotowie – notowali bieżące wydarzenia w mieście i sprawy rodzinne. Jest to zapis okresu okupacji i powstania widzianych oczami zwykłej rodziny, niebiorącej udziału w walkach. Tekst źródła został uzupełniony archiwalnymi fotografiami i opatrzony wstępem i posłowiem Zofii Boglewskiej-Hulanickiej, w których omawia ona historię i koligacje rodzinne osób występujących na kartach książki.

 

Publikacja na stronie wydawcy:

https://www.wuw.pl/product-pol-20988-Zapiski-z-kalendarza-Zycie-warszawskiej-rodziny-w-1944-roku.html

 

Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

ISBN: 978-83-235-7211-4

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 134

„Bogowie Polski”

 

Szymon Zdziebłowski „Bogowie Polski”

Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa

 

Porywająca opowieść o życiu duchowym naszych przodków i o archeologicznych znaleziskach przed tysięcy lat.

Jak wyglądały świątynie wznoszone nad Wisłą tysiące lat przed powstaniem państwa polskiego? Czy chrześcijaństwo rzeczywiście jest najdłużej wyznawaną religią na naszych terenach? Jakich bogów czcili pierwsi Słowianie?

 

Szymon Zdziebłowski rzuca wyzwanie powszechnym przekonaniom i proponuje czytelnikom fascynującą archeologiczną podróż po świecie dawnych wierzeń, rytuałów i zapomnianych bóstw. Wyprawa zaczyna się ponad 100 tysięcy lat temu, a kończy na próbie zrozumienia religii wczesnych Słowian. Czytelnik pozna zdumiewające artefakty i obiekty, takie jak wizerunki „Wenus” sprzed kilkunastu tysięcy lat, gigantyczne konstrukcje ziemno-drewniane starsze od egipskich piramid (tzw. polskie Stonehenge) oraz sensacyjne figurki starożytnych bóstw i amulety.

 

Bogowie Polski to lektura dla każdego, kto chce zrozumieć tożsamość mieszkańców tej części Europy. To opowieść o tym, że już nasi przodkowie żyjący tysiące lat temu zastanawiali się nad sensem życia i poszukiwali wsparcia w sferze duchowej.

 

Szymon Zdziebłowski – dziennikarz naukowy i podróżniczy, redaktor i wydawca w serwisie internetowym National Geographic Polska. Z wykształcenia archeolog. Jako reporter przez wiele lat pracował w Polskiej Agencji Prasowej i serwisie Nauka w Polsce. Ekspert w zakresie popularyzacji archeologii. Pisze i przygotowuje wideopodkasty, na przykład w cyklu „Wszystkie tajemnice Słowian”. Opublikował m.in. Wielką Piramidę. Tajemnice cudu starożytności.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://www.rebis.com.pl/pl/products/bogowie-polski-10446.html

 

Wydawca: Rebis

ISBN: 978-83-8338-940-0

Liczba stron: 311

Rok wydania: 2026

„Świat Zaginiony. Wyprawa do wnętrza PRL” Tom 1

 

Jacek Piekara „Świat Zaginiony. Wyprawa do wnętrza PRL” Tom 1

 

Kompendium życia w PRL pióra jednego z czołowych polskich pisarzy. Jacek Piekara zabiera czytelników w pasjonującą podróż do zaginionego świata PRL. Niczym wnikliwy etnograf opisuje, jak funkcjonował on w sferze polityki, gospodarki, obyczajów i kultury. Uważnie przypatruje się jego mieszkańcom. Ich obrządkom, codziennym kłopotom i radościom, temu, co jedli, co pili, jak mieszkali, pracowali i jak się bawili, jak się ubierali, jak wychowywali dzieci, jakie oglądali filmy i jakiej słuchali muzyki, jakimi dysponowali technologiami. Jak i dokąd podróżowali. Co im się podobało, a czego nie znosili.

 

Książka została podzielona na działy tematyczne, a każdy zawiera kilkadziesiąt rozbudowanych haseł opatrzonych ilustracjami i fotografiami. Świat zaginiony napisano przystępnym językiem, precyzyjnie tłumacząc zapomniane już dziś pojęcia, tak by lektura była interesująca i w pełni zrozumiała dla pokolenia, które PRL zna tylko z opowieści dziadków czy rodziców.

 

Pierwszy tom zawiera informacje o życiu politycznym PRL, realiach gospodarczych kraju oraz zwyczajach związanych z jedzeniem i podróżami.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://sklep.zysk.com.pl/swiat-zaginiony-wyprawa-do-wnetrza-prl-tom-1.html

 

Wydawca: Zysk i S-ka

ISBN: 978-83-8335-386-9

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 400

„Wawel i Rynek. Projekty konserwatorskie Włodzimierza Gruszczyńskiego”

 

Waldemar Komorowski, Tomasz Węcławowicz

„Wawel i Rynek. Projekty konserwatorskie Włodzimierza Gruszczyńskiego”

 

Włodzimierz Gruszczyśnki był architektem, malarzem, teoretykiem architektury i urbanistyki oraz profesorem Politechniki Krakowskiej. Urodził się w Krakowie i z tym miastem związał niemal całe swoje życie zawodowe, poświęcając szczególną uwagę problematyce ochrony i kształtowania historycznej przestrzeni miasta. Fascynował się założeniami architektury wielkoprzestrzennej, ale też i wyjątkowością niewielkich form architektonicznych, wpisujących się w krajobraz Podhala.

 

Książka Waldemara Komorowskiego i Tomasz Węcławowicza przybliża projekty opracowywane głównie w latach 60. XX wieku, osadzając je w szerszym kontekście historii konserwacji zabytków oraz debat dotyczących kształtu i funkcji historycznego centrum Krakowa. Szczególną uwagę poświęcono niezrealizowanym koncepcjom porządkowania przestrzeni Wawelu oraz propozycjom przebudowy Rynku Głównego, które stanowiły próbę pogodzenia różnych nurtów myślenia konserwatorskiego.

 

W swoich propozycjach odnowy Wawelu Gruszczyński kontynuował ideę projektową Adolfa Szyszko Bohusza, swego mistrza i przyjaciela. Nieco na południe od Katedry, umieścił monumentalne Mauzoleum Synów Ojczyzny, wzbogacone o konny pomnik wysunięty przed fasadę. Alegoryczną postać na koniu można uważać za personifikację Wolności, Niepodległości, wreszcie samej Rzeczpospolitej. Natomiast plany dotyczące zagospodarowania Rynku krakowskiego miały pogodzić dwie przeciwstawne postawy konserwatorskie – tą, która zakładała przywrócenie pierwotnego wyglądu i przywołanie czasów świetności Krakowa końca XVI wieku oraz tą doceniającą nawarstwienia kolejnych epok stylowych. Dowodzi tego przygotowany przez Gruszczyńskiego wspólnie z Bogdanem Treterem Projekt uporządkowania Rynku Głównego.

 

Publikacja finansowana ze środków Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”.

Publikacja na stronie wydawcy:

 

https://vistulana.pl/produkt/wawel-i-rynek-projekty-konserwatorskie-wlodzimierza-gruszczynskiego

 

Wydawca: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”

ISBN: 978-83-67491-63-1

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 214

„Lud polski, jego zwyczaje i zabobony”

 

Łukasz Gołębiowski „Lud polski, jego zwyczaje i zabobony”

 

Dawne zwyczaje i zapomniane zabobony – żywa kronika polskiej wsi. Fascynująca, historyczna panorama życia codziennego polskiej wsi na początku XIX wieku, spisana przez jednego z pierwszych polskich etnografów, Łukasza Gołębiowskiego powstańca kościuszkowskiego, historyka i badacza kultury ludowej.

Autor wnikliwie opisuje codzienne obyczaje, wierzenia, obrzędy i zabobony chłopów z różnych regionów kraju, zestawiając je z regionalnymi różnicami i podobieństwami. Znajdziemy tu zarówno barwne opisy tradycyjnych strojów, jak i przejmujące relacje o ludowych wierzeniach – od przesądów związanych z pogodą po obrzędowe praktyki lecznicze. Jego tekst ukazuje świat, w którym sacrum i profanum, praca i rytuał splatały się nierozerwalnie, tworząc bogatą mozaikę polskiej kultury ludowej.

 

Ta książka to cenny dokument etnologiczny i zarazem żywy portret polskiego ludu sprzed dwóch wieków – źródło wiedzy dla historyków, antropologów, folklorystów i wszystkich miłośników kultury tradycyjnej.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://replika.eu/produkt/lud-polski-jego-zwyczaje-i-zabobony

 

Wydawca: Replika

Seria: Wierzenia i zwyczaje

ISBN: 978-83-68721-44-2

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 368

„Architektura monastyczna w Europie Centralnej X-XI wieku”

 

Marta Graczyńska „Architektura monastyczna w Europie Centralnej X-XI wieku”

Formy i inspiracje artystyczne

 

Publikacja poświęcona jest najstarszej architekturze monastycznej Polski, Czech i Węgier do schyłku XI wieku. W ujęciu porównawczym przedstawiono fundacje klasztorne funkcjonujące na terenach trzech kształtujących się wówczas organizmów politycznych Europy Centralnej – władztw Piastów, Przemyślidów i Arpadów.

Autorka zestawia wyniki badań archeologicznych, architektonicznych i historycznych, prezentując aktualny stan wiedzy na temat najwcześniejszych kościołów klasztornych regionu. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom związanym z chronologią zabytków, ich formą architektoniczną, funkcjonowaniem przestrzeni liturgicznej oraz problematyką fundacji monastycznych w kontekście przemian politycznych, społecznych i religijnych zachodzących w Europie Środkowej przełomu X i XI wieku.

 

Analiza rozwiązań formalnych świątyń pozwala spojrzeć na architekturę nie tylko jako na świadectwo rozwoju sztuki budowlanej, lecz także jako nośnik treści symbolicznych oraz element organizujący życie wspólnot monastycznych. Książka ukazuje związki między architekturą, liturgią i ideologią władzy, wpisując dzieje najstarszych klasztorów Europy Centralnej w szeroki kontekst kultury średniowiecznej.

Publikacja stanowi cenne opracowanie dla badaczy historii sztuki, archeologii, historii średniowiecznej i studiów nad monastycyzmem, a także dla wszystkich zainteresowanych początkami architektury sakralnej w Europie Centralnej.

 

Publikacja została wydana w ramach współpracy z Fundacją Chronić Dobro. Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Doskonała nauka II. 

 

Publikacja na stronie wydawcy:

https://vistulana.pl/produkt/architektura-monastyczna-w-europie-centralnej-x-xi-wieku-formy-i-inspiracje-artystyczne

 

Wydawca: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego „Societas Vistulana”

ISBN: 978-83-67277-75-4

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 298

„Bolesław Chrobry – lew ryczący”

 

Przemysław Urbańczyk „Bolesław Chrobry – lew ryczący”

 

Trzynasta książka to spora odpowiedzialność w stosunku do czytelników, którzy mają prawo oczekiwać lektury zajmującej i inspirującej do własnych przemyśleń. Odpowiedzialność okazuje się tym większa, że bohaterem rozważań jest władca zajmujący poczesne miejsce w panteonie dumy narodowej. Bolesław Chrobry jako postrach wszystkich sąsiadów już za swojego długiego życia wzbudzał wielkie emocje polityczne. Był bardzo skuteczny, gdyż odznaczał się okrucieństwem i bezwzględnością. By zrealizować swoje cele, nie wzbraniał się przed popełnianiem czynów dalekich od chrześcijańskich ideałów. Żył przecież w czasach, kiedy brutalność i podstęp nieuchronnie przeplatały się ze wspaniałomyślnością i szczodrością władców konkurujących ze sobą na scenie geopolitycznej. Bolesław został nazwany przez potomnych Wielkim, bo też dokonał rzeczy wielkich. Wywalczył sobie pierwszoplanowe miejsce w Europie Środkowej; nadał swojemu państwu cechy nowoczesnej monarchii chrześcijańskiej; wygrał większość z licznych wojen, które prowadził; znacznie rozszerzył granice państwa piastowskiego; wypromował nazwy Polski i Polaków. Powierzył jednakże swojemu synowi zadanie niewykonalne: utrzymanie wysokiego statusu monarchii w sytuacji otoczenia jej przez samych wrogów. Toteż jej upadek nastąpił już kilka lat po śmierci wielkiego Bolesława, który stał się niemal mitycznym uosobieniem dawnej chwały.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://wydawnictwo.umk.pl/produkt/boleslaw-chrobry-lew-ryczacy

 

Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Seria wydawnicza: Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej

ISBN: 978-83-231-4028-3

Rok wydania: 2018

Liczba stron: 402

 

Grzegorz Pac „Kobiety w dynastii Piastów”

Rola społeczna piastowskich żon i córek do połowy XII wieku - studium porównawcze

 

Jakie miejsce zajmowały kobiety w pierwszej polskiej dynastii? Czego od nich oczekiwano i jak rozumiano ich społeczne role? Czy kobiety bywały podmiotem działań, czy też pozostawały wyłącznie instrumentami w grze prowadzonej przez mężczyzn? Na te pytania szukamy odpowiedzi w prezentowanej książce. Przedstawia ona dynastię Piastów w okresie pierwszych dwustu lat polskiej państwowości, ukazując ją na tle innych rodów panujących Europy wcześniejszego średniowiecza. Podejmowane analizy koncentrują się m.in. na obecnych w kulturze wcześniejszego średniowiecza żeńskich wzorcach zachowań, roli kobiet jako fundatorek i dobrodziejek Kościoła, ich zaangażowaniu w liturgiczną pamięć rodu i wpływie na jego imiennictwo, a także na funkcjach, jakie pełnił w dynastii rodowy klasztor żeński. Na okres wczesnopiastowski patrzymy więc z innej perspektywy, stawiając w centrum zainteresowania nieme dotąd bohaterki rodzimych dziejów – żony i córki polskich władców.

Książka na stronie wydawcy:

https://wydawnictwo.umk.pl/produkt/kobiety-w-dynastii-piastow-rola-spoleczna-piastowskich-zon-i-corek-do-polowy-xii-wieku-studium-porownawcze

 

Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Seria wydawnicza: Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej

ISBN: 978-83-231-2958-5

Rok wydania: 2013

Liczba stron: 710

 

„Mikołaj Kopernik. Okruchy życia i epoki”

 

„Mikołaj Kopernik. Okruchy życia i epoki”

 

Mogłoby się wydawać, że historycy – analizując wielokrotnie ten sam korpus dostępnych źródeł historycznych – o Mikołaju Koperniku napisali już tak wiele, iż nic nowego o wielkim astronomie nie da się powiedzieć. A jednak, co pokazał Światowy Kongres Kopernikański w 2023 roku, najbardziej znany torunianin nadal jest wdzięczną postacią do analiz, a jego wszechstronna działalność i twórczość naukowa są poddawane kolejnym interpretacjom. Obszar wymagający dalszych badań jest związany z wykształceniem prawniczym. Dawało ono Kopernikowi środki do życia, które wykorzystywał w pracy administracyjnej. Za dnia Mikołaj był zatem administratorem dóbr kapituły warmińskiej, sekretarzem biskupim, archiwistą, a w wolnych chwilach, często w nocy, gdy gwiazdy widać najlepiej, oddawał się swojej pasji – astronomii. Można więc pomyśleć o biografii Kopernika jako przykładowego wczesnonowożytnego biurokraty, w której – przekornie – ani słowem nie wspomniano by o astronomii. Jak mogłaby wyglądać taka alternatywna biografia? Być może byłaby egzemplifikacją zjawisk i procesów powszechnych, opowiadałaby o tym, jak mógł być w nie uwikłany żyjący wówczas wykształcony członek elity intelektualnej. Mogłaby też być odskocznią do pokazania tych szerszych procesów i zjawisk, w które Mikołaj Kopernik zaangażowany był jako jeden z wielu trybików. Książka, którą Czytelnik ma w ręku, jest nieśmiałym przedsmakiem tego pomysłu.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://wydawnictwo.umk.pl/produkt/mikolaj-kopernik-okruchy-zycia-i-echa-epoki

Wydawca: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Seria: Nicolaus Copernicus

Redaktorzy: Waldemar Chorążyczewski, Andrzej Korytko

ISBN: 978-83-231-6272-8

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 310

„Zamki w Polsce”

 

Maciej Węgrzyn „Zamki w Polsce”

Przewodnik turystyczny

 

Zamki, warownie, twierdze, pałace, architektura obronna – niemi świadkowie ponad tysiącletniej historii państwa polskiego. Siedziby królewskie, książęce, biskupie oraz rycerskie to perły architektury. Często leżą na niedostępnych wzgórzach lub na nizinnych równinach, wśród bagien i w zakolach rzek. Niejednokrotnie zrujnowane, a mimo to nadal zachwycają swoją dostojnością i intrygują legendami…

Autor książki zaprasza w podróż szlakiem warowni i zamków Polski. Opisuje budowle nie tylko powszechnie znane, jak Wawel czy Malbork, Książ, Ogrodzieniec, Niedzica, lecz także te leżące z dala od uczęszczanych tras turystycznych i czekające na to, by odkryć ich urok.

 

W tym przewodniku znajdziesz: opisy blisko 200 zamków wraz ze współrzędnymi GPS, ponad 450 kolorowych zdjęć, w tym fotografie zamków z lotu ptaka, 15 map z lokalizacją budowli. Odkryj atrakcje turystyczne Polski i pomysły na weekendowe wypady!

 

Przewodnik na stronie wydawcy:

https://www.rm.com.pl/product-pol-2481-Zamki-w-Polsce-Przewodnik-turystyczny.html?query_id=1

 

Wydawca: Wydawnictwo RM

ISBN: 9788384001868

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 224

„Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej”

 

Kamil Janicki „Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej”

 

W 20-leciu międzywojennym po Polsce grasowało nawet kilkuset seryjnych morderców. „Upiór”, „wampir”, „potwór” – tak pisali o nich dziennikarze, chociaż było w tym coś z niewdzięczności: przecież to oni napędzali sprzedaż brukowców, które z lubością rozpisywały się o ich zbrodniach…

Wiosną 1922 r. w okolicach Warszawy zaczęły pojawiać się ciała kobiet. Trop wiódł na dworzec, gdzie oferowana przez przedsiębiorcze małżeństwo „praca u gospodarza” brzmiała jak obietnica lepszego życia. Była to jednak obietnica jego końca. Marianna Skublińska oferowała zdesperowanym kobietom coś innego: dyskrecję. Brała pieniądze, przyjmowała niemowlęta i zapewniała, że szybko trafią do dobrych domów. Dzieci nie żyły długo.

 

W lutym 1933 r. w Łowiczu pojawił się włóczęga. Szlak jego wędrówki znaczyły zwłoki młodych dziewczyn. Gdy wpadł przez dwie niedoszłe ofiary, mówił, że „mści się za matkę”. Kiedy jesienią 1938 r. zniknęła 9-letnia Władzia, sprawcy nie szukano długo: spał w stodole, w ubraniu brudnym od krwi. Sam pokazał, gdzie ukrył ciało dziecka. Jedno z wielu.

 

Zbrodni przedstawionych w tej książce nigdy wcześniej nie opisano tak szczegółowo. Rekonstruując biografie i czyny morderców oraz przebieg ich procesów i reakcje zszokowanego społeczeństwa, Kamil Janicki sięgnął po wszelkie istniejące relacje, rozproszone w blisko 70 tytułach prasowych z epoki oraz innych, trudniej dostępnych źródłach.

 

Książka na stronie wydawcy:

https://wydawnictwopoznanskie.pl/produkt/seryjni-mordercy-ii-rzeczpospolitej

 

Wydawca: Wydawnictwo Poznańskie

ISBN:  9788368692570

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 352